Бет QAIRU Journal нені мүдделер қақтығысы деп санайтынын және авторлар, рецензенттер, редакторлар, редакциялық алқа мүшелері мен баспагер нені ашуға міндетті екенін айқындайды.
Мүдделер қақтығысы мүдде немесе байланыс қолжазба бойынша шешімге әсер ете алады деп негізді түрде қабылдануы мүмкін болғанда туындайды. Өлшем — шешімге әсер еткені дәлелденген факт емес, жағдайдың хабардар оқырманға қалай көрінетіні. Ақпаратты ашу бұзушылықты мойындау емес: мәлімделген мүдде жариялауға немесе рецензиялауға сирек кедергі келтіреді, ал жасырылған мүдде ғылыми жазбаға және оған қатысы бар адамдарға зиян келтіреді.
Саясат авторларға, рецензенттерге, редакторларға, редакциялық алқа мүшелеріне және баспагерге қолданылады. Ол COPE Code of Conduct (2026) және COPE Core Practices құжаттарын ұстанады. Сабақтас беттер: Жарияланым этикасы, Рецензиялау тәртібі, Түзетулер, мақаланы кері қайтарып алу және алаңдаушылық білдіру.
| Түрі | Мысалдар |
|---|---|
| Қаржылық | Жұмысқа орналасу немесе кез келген ақылы лауазым; консультация беру; қаламақы және сөз сөйлегені үшін төлем; ақылы сараптама; гранттар және зерттеулерді қаржыландыру; қолданыстағы патенттер және берілген патенттік өтінімдер; акцияларға иелік ету; өнімі, қызметі немесе әдісі қолжазбада бағаланатын компаниядағы үлес |
| Қаржылық емес | Жақын жеке қатынастар, оның ішінде туыстық, сондай-ақ ағымдағы немесе жақындағы ғылыми жетекшілік; авторлармен немесе бәсекелес топпен академиялық бақталастық; қолжазба арналған мәселе бойынша орныққан наным-сенімдер; белгілі бір ұстанымды қорғайтын ұйымға мүшелік; авторлармен ортақ институционалдық тиесілік |
Қаржылық емес мүдделер қаржылықпен бірдей негізде ашылады. Жұбайының, серіктесінің немесе кәмелетке толмаған баласының мүддесі процеске қатысушының өз мүддесі болып саналады.
Қолжазба жіберілгенге дейінгі 36 ай ішінде қолданыста болған барлық байланысты, сондай-ақ жіберу сәтінде сақталатын немесе күтілетін барлық нәрсені ашыңыз: дайындалып жатқан патенттік өтінім, келіссөз сатысындағы қаржыландыру, келісілген, бірақ әлі басталмаған тағайындау. Мүдденің елеулі екеніне күмәндансаңыз, оны көрсетіңіз — маңыздылығы туралы шешімді жетекші редактор қабылдайды.
Журналдағы рецензиялау қосжақты жасырын, сондықтан рецензент авторлар туралы мәлімет алмайды. Егер рецензент авторлықты бәрібір анықтаса — препринт, баяндама немесе қолжазбаның өз мазмұны бойынша — төмендегі ережелер сол сәттен бастап қолданылады.
Мыналардың кемінде біреуі орын алса, рецензиялаудан бас тартыңыз:
Осы тізбеге кірмейтін, бірақ редакцияның назарына тұрарлық мән-жайлар — ежелгі ынтымақтастық, мәселе бойынша жария білдірілген ұстаным, сол қолжазбаны басқа журнал үшін бұрын рецензиялау — жетекші редакторға хабарланады, ол рецензиялаудың жалғасатын-жалғаспайтынын шешеді. Шақыруды қабылдау ашылмаған қақтығыстардың жоқ екенін растауды білдіреді.
Редактор өзінде мүдделер қақтығысы бар қолжазбамен жұмыстан шеттеледі, оның ішінде өз ұйымынан келген қолжазбалардан, жақындағы бірлескен авторлардан және өзінің қазіргі немесе бұрынғы шәкірттерінен келген қолжазбалардан. Қолжазба жұмысқа қатысы жоқ редакторға беріледі. Шеттелген редактор қолжазба материалдарына да, рецензенттер туралы мәліметтерге де, хат алмасуға да қол жеткізбейді және шешімді талқылауға қатыспайды.
Редакторлар мен редакциялық алқа мүшелері журналға қолжазба жіберуге құқылы. Мұндай қолжазба оған қатысы жоқ редакторға беріледі, ол шешімді дербес қабылдайды; автор-редактор материалдарға қолжеткізуден және процестің барлық кезеңінен шеттетіледі. Егер қолжазбаны бас редактор жіберсе, түпкілікті шешімді мүдделер қақтығысы жоқ бас редактордың орынбасары қабылдайды. Бұл ереженің қолданылғаны жарияланған мақалада көрсетіледі.
Qazaq AI Research University журналды қаржыландырады. Баспагер жекелеген қолжазбаларды бағалауға қатыспайды, рецензиялаудағы қолжазбаларға қол жеткізбейді және шешімдерге ықпал етпейді. Әр қолжазба бойынша түпкілікті шешім үшін жауапкершілікті бас редактор алады.
Жарияланғаннан кейін белгілі болған қақтығысты бастапқы шешімге қатыспаған редактор қарайды. Авторларға түсінік беру ұсынылады. Егер ашпау елеулі болса — яғни мүдде туралы білу нәтижелерді оқуды негізді түрде өзгерте алатын болса — журнал жетіспейтін декларациямен түзету жариялайды, ал мәселе шешілмесе, алаңдаушылық білдіреді. Егер ашылмаған мүдде нәтижелердің дұрыстығын қозғаса, мақала кері қайтарып алынады. Әр хабарламаның тәртібі, мерзімі және нысаны Түзетулер, мақаланы кері қайтарып алу және алаңдаушылық білдіру бетінде сипатталған.
Болжамды ашылмаған мүдде туралы journal@qairu.edu.kz мекенжайына жазбаша хабарлаңыз, мақаланың атауын немесе DOI-ды және мүдденің сипаттамасын көрсетіңіз.
Күшіне енген күні: 2026-09-01 · Нұсқасы: 1.0 · Сұрақтар: journal@qairu.edu.kz